Tin tức >> Phát triển bền vững

Hoàn thiện thể chế môi trường: Tạo đà cho kinh tế xanh phát triển bền vững

20/04/2026

Việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) không chỉ là một bước điều chỉnh kỹ thuật mà còn thể hiện sự chuyển dịch tư duy quản lý môi trường theo hướng hiện đại, chủ động và phát triển bền vững.
 

Cải cách thủ tục, giảm gánh nặng cho doanh nghiệp
Sau hơn ba năm thực thi, Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đã phát huy nhiều chính sách tiến bộ, song thực tiễn cũng bộc lộ những vướng mắc, đặc biệt trong thủ tục hành chính và phân cấp quản lý. Việc sửa đổi luật lần này được xem là bước đi cần thiết nhằm khắc phục những bất cập đó. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính môi trường. Theo hướng dự thảo, các quy định về đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường sẽ được đơn giản hóa theo hướng minh bạch, dễ áp dụng. Các dự án đầu tư sẽ được phân loại theo mức độ rủi ro môi trường, từ đó áp dụng quy trình quản lý phù hợp.
Bộ NN&MT đang sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường 2020
nhằm tháo gỡ vướng mắc pháp lý
Cách tiếp cận này không chỉ giúp nhà đầu tư dễ dàng xác định nghĩa vụ pháp lý mà còn rút ngắn thời gian, giảm chi phí thực hiện thủ tục. Đối với những dự án có nguy cơ tác động môi trường thấp, quy trình xử lý sẽ được rút gọn, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đặc biệt, việc chuyển mạnh từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” được coi là bước cải cách mang tính bản chất. Nhà nước giảm bớt can thiệp ở giai đoạn đầu, trao quyền chủ động nhiều hơn cho doanh nghiệp, đồng thời tăng cường giám sát trong quá trình vận hành. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế quản lý hiện đại và yêu cầu cải thiện môi trường đầu tư. Song song với đó, việc phân quyền cho địa phương tiếp tục được đẩy mạnh. Nhiều thủ tục hành chính môi trường trước đây do cơ quan trung ương thực hiện sẽ được chuyển giao về địa phương, giúp rút ngắn quy trình xử lý hồ sơ, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền các cấp.
Hiện đại hóa quản lý môi trường bằng công nghệ số
Không chỉ dừng lại ở cải cách thủ tục, dự thảo Luật sửa đổi còn đặt nền móng cho mô hình quản lý môi trường hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ số. Lần đầu tiên, việc quản lý môi trường theo thời gian thực được xác định là định hướng trọng tâm. Hệ thống quản lý môi trường quốc gia sẽ được xây dựng trên nền tảng số, tích hợp dữ liệu quan trắc, kiểm kê phát thải và thông tin chất thải từ trung ương đến địa phương. Điểm mới quan trọng là chuyển từ phương thức “cảnh báo” sang “dự báo” ô nhiễm. Thay vì chỉ phản ứng khi sự cố xảy ra, cơ quan quản lý sẽ có khả năng dự báo sớm và chủ động triển khai các biện pháp phòng ngừa, đặc biệt trong bối cảnh ô nhiễm môi trường đô thị ngày càng gia tăng.
Quản lý chất thải cũng được định hướng theo tư duy mới: coi chất thải là tài nguyên. Các quy định thúc đẩy tái chế, tái sử dụng và sử dụng chất thải làm nguyên liệu cho sản xuất được bổ sung, tạo nền tảng phát triển kinh tế tuần hoàn. Đáng chú ý, hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải sẽ được số hóa, yêu cầu cập nhật dữ liệu điện tử vào hệ thống quản lý. Điều này giúp tăng tính minh bạch, đồng thời nâng cao hiệu quả kiểm soát dòng chảy chất thải trong toàn bộ quá trình quản lý. Trong lĩnh vực biến đổi khí hậu, dự thảo luật cũng đưa ra những thay đổi mang tính chiến lược. Công tác kiểm kê và quản lý phát thải khí nhà kính sẽ được thực hiện thường xuyên, với chu kỳ rút ngắn và áp dụng phương thức trực tuyến. Đồng thời, cơ chế vận hành thị trường các-bon sẽ được hoàn thiện theo hướng minh bạch và có kiểm soát.
Hướng tới phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, yêu cầu phát triển bền vững trở thành yếu tố then chốt. Việc sửa đổi Luật Bảo vệ môi trường lần này cho thấy nỗ lực tìm kiếm sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Một mặt, luật tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư và sản xuất thông qua việc cải cách thủ tục, giảm chi phí tuân thủ. Mặt khác, các công cụ quản lý môi trường được tăng cường theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.
Việc quy định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong quản lý chất lượng môi trường, đặc biệt là môi trường không khí và nguồn nước, là bước tiến quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” góp phần thúc đẩy tính chủ động và trách nhiệm trong công tác bảo vệ môi trường. Đồng thời, việc công khai thông tin môi trường và ứng dụng công nghệ số sẽ tạo điều kiện để người dân và cộng đồng tham gia giám sát, qua đó bảo đảm các quy định pháp luật được thực thi một cách thực chất.

 



Quay về

THÔNG TIN LIÊN QUAN

Xem tất cả >>