Tin tức >> Kinh tế trong nước có liên quan

EUDR: “Cuộc cách mạng” quản trị địa phương - từ mảnh đất đến mã số

12/01/2026

EUDR là phép thử năng lực quản trị địa phương. Với Lâm Đồng, thành công phụ thuộc vào hợp nhất dữ liệu, số hóa quản lý và khả năng hành động nhanh trong áp lực thời gian.
 

Hình minh họa
Sự lệch pha giữa “thực địa” và “hệ thống”
Thách thức lớn nhất của Lâm Đồng không chỉ nằm ở quy mô 140.000 ha cà phê, mà nằm ở độ trễ của cấu trúc sản xuất. Với 120.000 hộ nông dân canh tác trên những mảnh vườn xẻ nhỏ (trung bình 1 – 1,5 ha/hộ), nền nông nghiệp địa phương đang là một bức tranh manh mún và phân tán. Việc mỗi hộ sở hữu nhiều lô đất đan xen vô hình trung tạo thành rào cản kỹ thuật khổng lồ cho công tác định vị và truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu của EUDR. Đây quả thực là một “cơn ác mộng” về dữ liệu.
Tính đến nay, mới chỉ có 17% diện tích (khoảng 25.000 ha) đạt các chứng nhận bền vững như 4C, Rainforest Alliance hay GlobalGAP. Con số này vừa là áp lực, vừa là dư địa để Lâm Đồng thực hiện một cuộc “thanh lọc” chuỗi cung ứng. Để hóa giải áp lực, tỉnh đã chuyển từ trạng thái “thích nghi” sang “kiến tạo” thông qua lộ trình đồng bộ:
·      Số hóa hạ tầng: Xây dựng nền tảng dữ liệu số ngành nông nghiệp và thiết lập bản đồ phân vùng rủi ro – "kim chỉ nam" để phân loại và quản lý vùng nguyên liệu.
·      Cấu trúc lại bộ máy: Thành lập Tổ công tác cấp tỉnh và ban hành Kế hoạch hành động thực thi EUDR làm trục điều phối chính
·      Nâng tầm giá trị: Kết hợp chương trình cà phê cảnh quan với các dự án ODA nhằm chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang sản xuất có chứng nhận.
Dù hiện nay quản lý đất đai và rừng đã được hợp nhất về một đầu mối (Bộ Nông nghiệp & Môi trường - BNN&MT), nhưng sự xung đột giữa bản đồ lâm nghiệp (tĩnh) và biến động vùng trồng (động) vẫn là một “tử huyệt”. Năng lực quản trị lúc này không phải là giữ dữ liệu trong ngăn kéo, mà là khả năng đối soát và làm sạch dữ liệu để biến “cuốn sổ đỏ” tĩnh thành một “hồ sơ xanh” có giá trị pháp lý quốc tế.
Trụ cột quản trị: Từ “người gác cổng” sang “người vận hành nền tảng”
Để vượt qua EUDR, quản trị địa phương phải thay đổi dựa trên 3 trụ cột cốt lõi:
·      Số hóa bản đồ rủi ro: Sử dụng công nghệ vệ tinh chồng xếp lên dữ liệu địa chính để phân vùng “Xanh - Vàng - Đỏ”. Quản trị giỏi là biết tập trung nguồn lực giám sát vùng rủi ro cao và "giải vây" thủ tục cho vùng an toàn.
·      Hợp nhất dữ liệu thực chất: Xây dựng giao diện lập trình (API) liên thông thời gian thực giữa dữ liệu đất đai, tọa độ vườn và lịch sử canh tác. Đây chính là “hệ điều hành xanh” của nông sản.
·      Cơ chế niềm tin: Thiết lập khung pháp lý để doanh nghiệp tự tin chia sẻ dữ liệu vùng nguyên liệu mà không sợ lộ bí mật kinh doanh hay bị gây khó khăn về thủ tục đất đai.
Lộ trình 5 bước: Vận hành quản trị EUDR tại cấp cơ sở
Để đưa chiến lược vào thực địa, chính quyền cấp xã/phường cần thực hiện lộ trình cụ thể:
Bước 1 - Chuẩn hóa tọa độ địa chính: Tận dụng sự hợp nhất BNN&MT để rà soát lại toàn bộ tọa độ các lô vườn. Mỗi mảnh vườn phải có một ID duy nhất trên hệ thống dữ liệu dùng chung.
Bước 2 - Thiết lập “Tổ công tác số” cộng đồng: Thành lập các tổ gồm cán bộ địa chính xã, khuyến nông và đại diện nông dân. Đây là lực lượng trực tiếp hướng dẫn nông dân sử dụng smartphone để tự định vị và cập nhật trạng thái vườn.
Bước 3 - Đối soát bản đồ vệ tinh đa tầng: Chồng lớp dữ liệu hiện trạng rừng (mốc 2020) với bản đồ địa chính. Những lô vườn nằm trong “vùng nghi ngờ” sẽ được xác minh thực địa để giải oan hoặc đưa vào danh sách cảnh báo.
Bước 4 - Kết nối luồng dữ liệu Doanh nghiệp - Chính quyền: Thiết lập cổng thông tin để doanh nghiệp “đầu tàu” đẩy dữ liệu truy xuất nguồn gốc vào. Chính quyền thực hiện vai trò xác nhận (Validate) dữ liệu đó dựa trên nền tảng địa chính.
Bước 5 - Cấp “Chứng thư xanh” địa phương: Dựa trên dữ liệu đã chuẩn hóa, địa phương cấp xác nhận vùng nguyên liệu đáp ứng EUDR, giúp nông sản “thông quan” vào châu Âu với chi phí thấp nhất.
Bài toán tài chính và sinh kế nhân văn
Cỗ máy quản trị này chỉ có thể vận hành khi giải quyết được bài toán nguồn lực. Việc số hóa hàng trăm nghìn lô đất cần một sự phân chia trách nhiệm rõ ràng: Doanh nghiệp hỗ trợ thiết bị, Nhà nước đầu tư hạ tầng dữ liệu và các dự án ODA hỗ trợ kỹ thuật.
Đặc biệt, năng lực quản trị còn thể hiện ở việc xử lý các “điểm đỏ” – những hộ dân không thể đáp ứng EUDR do canh tác sát rừng. Thay vì loại bỏ, địa phương cần chủ động kịch bản chuyển đổi sinh kế hoặc tìm kiếm các thị trường thay thế. Đây chính là khía cạnh nhân văn, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc chuyển đổi xanh.
Quản trị là “giấy thông hành”
EUDR đang buộc các địa phương phải bước vào cuộc đua nâng cấp năng lực quản lý. Những tỉnh như Lâm Đồng đang chứng minh rằng: Địa phương nào xây dựng được nền tảng dữ liệu sạch và cơ chế phối hợp công - tư minh bạch, địa phương đó sẽ biến EUDR từ rào cản thành lợi thế cạnh tranh độc quyền. Năng lực quản trị địa phương hiện nay không đo bằng số lượng văn bản, mà đo bằng tốc độ phản hồi của hệ thống dữ liệu và mức độ sẵn sàng của bản đồ vùng trồng trên bàn đàm phán quốc tế. Khi quản trị chuyển từ “kiểm soát” sang “đồng hành”, EUDR chính là cơ hội để nông sản Việt Nam thoát ly khỏi lối sản xuất truyền thống, bước vào kỷ nguyên kinh tế xanh và số.

 



Quay về

THÔNG TIN LIÊN QUAN

Xem tất cả >>