Thị trường ngày càng thắt chặt yêu cầu
Ngành gỗ và nội thất đã vươn lên trở thành một trong những ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, đồng thời cũng giúp Việt Nam nằm trong nhóm 5 quốc gia xuất khẩu đồ gỗ lớn nhất thế giới với dư địa phát triển còn lớn. Dù vậy, ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ & chế biến gỗ TP.HCM (HAWA), lưu ý rằng, bối cảnh thế giới đang bước vào một giai đoạn mà yêu cầu của thị trường quốc tế không chỉ dừng lại ở chất lượng, giá cả hay năng lực sản xuất. Thay vào đó, thế giới ngày càng nhấn mạnh đến tính hợp pháp của nguồn gỗ, khả năng truy xuất nguồn gốc, chứng chỉ rừng, trách nhiệm môi trường - xã hội và phát triển bền vững trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Đơn cử, Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đã yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm không gây phá rừng sau ngày 31/12/2020 và cung cấp tọa độ GPS tới từng lô rừng. Không chỉ vậy, EU còn thực hiện cơ chế điều chỉnh biên giới các-bon, dự kiến mở rộng sang hàng lâm sản từ 2026 - 2034. Trong khi đó, Hoa Kỳ thực thi Đạo luật Lacey và Thỏa thuận 301 về cấm nhập khẩu lâm sản bất hợp pháp, điều tra Mục 232 nhập khẩu gỗ tròn, gỗ xẻ và sản phẩm phái sinh. Nhật Bản và Úc cũng thắt chặt các quy định như yêu cầu xác minh nguồn gỗ hợp pháp cho hàng nhập khẩu, kiểm soát chặt gỗ nhập khẩu từ nguồn có nguy cơ bất hợp pháp.
Sự thay đổi trong yêu cầu cạnh tranh của thị trường toàn cầu cũng được ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp và môi trường nhấn mạnh dưới góc độ quản lý nhà nước. Ông Diện cho rằng, trong bối cảnh các thị trường lớn ngày càng siết chặt các quy định về tính hợp pháp, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, năng lực cạnh tranh của ngành gỗ không chỉ được quyết định bởi năng lực sản xuất mà còn bởi khả năng bảo đảm tính minh bạch của toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguồn nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng.
Thế giới ngày càng nhấn mạnh đến tính hợp pháp
của nguồn gỗ. Ảnh: Hoàng Anh
Thêm lực đẩy cho ngành gỗ
Đứng trước các yêu cầu ngày càng cao hơn của thị trường, năng lực đáp ứng của chuỗi sản xuất trong nước đang bộc lộ nhiều vấn đề. Theo dữ liệu của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, mã số rừng trồng sản xuất hiện mới chỉ thí điểm khoảng 25.500 ha tại 5 tỉnh phía Bắc, diện tích còn rất khiêm tốn so với gần 4,9 triệu ha rừng trồng toàn quốc, ước tính cần khoảng 2 – 3 năm nữa để phủ rộng. Hiện chỉ có khoảng 1/3 doanh nghiệp và tổ chức kinh tế hoàn thành phương án quản lý rừng bền vững, nguyên nhân đến từ thiếu kỹ thuật, chi phí cao.
Bên cạnh đó, việc bãi bỏ cấp huyện tạo khoảng trống tạm thời trong thủ tục xác nhận nguồn gốc gỗ, kiểm tra lâm sản. Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết cơ quan này sẽ phối hợp với Bộ Tài chính hướng dẫn “sản phẩm gỗ sơ chế thông thường’’ (dăm gỗ, ván bóc, gỗ xẻ...) theo Nghị định số 181/2025/NĐ-CP tháo gỡ ách tắc hoàn thuế giá trị gia tăng cho các doanh nghiệp; ban hành Kế hoạch quốc gia triển khai mã số rừng trồng 2026 - 2030 với lộ trình, mục tiêu định lượng và nguồn lực cụ thể cho từng tỉnh. Đồng thời, mở rộng thí điểm mã số rừng trồng ra 15 - 20 tỉnh trọng điểm trong 2026; cung cấp thiết bị GPS và tập huấn cho kiểm lâm xã và chủ rừng nhỏ. Ngoài ra, việc hợp tác với các quốc gia khác trong khu vực ASEAN được xem là một trong những giải pháp khả thi.
Phương Anh, nguồn: https://theleader.vn/nang-luc-canh-tranh-moi-cua-nganh-go-d46503.html, ngày 29/6/2026 (TN trích dẫn)