Theo ông Wilson Thompson, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân và Người định cư Papua New Guinea, sản lượng và năng suất nông nghiệp của Papua New Guinea đã liên tục giảm trong hơn hai thập kỷ qua, và việc tiếp tục tập trung vào các chính sách và luật pháp sẽ không thể đảo ngược xu hướng này trừ khi có sự thay đổi cơ bản trong cách thức canh tác thực tế. Nông nghiệp chiếm khoảng một phần ba GDP của Papua New Guinea và hỗ trợ khoảng 80% dân số thông qua canh tác quy mô nhỏ và trồng cây thương phẩm. Cà phê và ca cao vẫn là mặt hàng xuất khẩu chính của đất nước sau dầu cọ, nhưng khối lượng xuất khẩu và hiệu suất sản xuất đã suy yếu trong dài hạn. Ví dụ, xuất khẩu cà phê và ca cao đã giảm đáng kể trong giai đoạn từ năm 2009 đến năm 2018, với mức giảm trung bình hàng năm khoảng 6% đối với các loại cây trồng này. Tỷ trọng của nông nghiệp trong tổng thu nhập xuất khẩu cũng có xu hướng giảm trong những thập kỷ gần đây do áp lực cạnh tranh và những thách thức trong sản xuất ngày càng gia tăng (theo Ngân hàng Thế giới).
.jpg)
Ông Thompson kêu gọi tập trung trở lại vào việc phục hồi các vườn cây hiện có và các khu vực sở hữu của các hộ nông dân, mô tả đây là cách nhanh hơn và thiết thực hơn để tăng khối lượng xuất khẩu so với việc chỉ tiếp tục nhấn mạnh vào các khuôn khổ chính sách. Ông đặc biệt chỉ ra cao su như một cơ hội rõ ràng để phục hồi sản lượng. Ông cho biết: “Việc phục hồi 2.000 ha cao su ở Abau, miền Trung, và 3.000 ha cà phê ở thung lũng Arona, tỉnh cao nguyên phía Đông, có thể mang lại cho chúng ta sản lượng bổ sung”.
Ngành ca cao của Papua New Guinea đã phải đối mặt với những thách thức sản xuất kéo dài, bao gồm cả các loại sâu bệnh như sâu đục quả ca cao xuất hiện vào cuối những năm 2000 và làm giảm năng suất đáng kể ở các tỉnh trọng điểm. Sản lượng xuất khẩu ca cao giảm từ hơn 52.000 tấn năm 2008 xuống còn khoảng 33.000 tấn vào năm 2015, mặc dù sản lượng sau đó đã phục hồi phần nào. Ca cao vẫn là cây trồng quan trọng đối với thu nhập nông thôn, nhưng năng suất thấp và trì trệ tiếp tục hạn chế sự tăng trưởng. Tương tự, sản xuất cà phê vốn là trụ cột thu nhập tiền mặt của nông thôn đã suy giảm so với trước đây. Các vấn đề kéo dài như cây già cỗi, sâu bệnh và việc trồng lại không đầy đủ đã khiến năng suất thấp, và thị phần xuất khẩu cà phê toàn cầu của quốc gia này đã giảm trong 20 năm qua.
Ông Thompson cho biết các cây trồng xuất khẩu chủ chốt bao gồm cà phê, ca cao, dừa, cao su, gia vị và gia súc đều ghi nhận sản lượng giảm, cảnh báo rằng ngành này đang đứng trước bước ngoặt quan trọng. Ông chỉ ra rằng nông nghiệp ở Papua New Guinea hoạt động tốt hơn trong những thập kỷ trước nhờ tập trung mạnh vào các hệ thống canh tác thương mại hỗ trợ trực tiếp cho các hộ tiểu điền. Ông nói: “Nông nghiệp đã phát triển từ thời thuộc địa vì họ thúc đẩy canh tác thương mại hoặc các vườn cây và khu đất canh tác hỗ trợ các hộ tiểu điền”, đồng thời cho biết thêm mô hình này tạo ra quy mô, tính ổn định và kỷ luật sản xuất lâu dài.
Ông Thompson cho rằng đất nước có thể đảo ngược xu hướng hiện tại bằng cách ưu tiên phát triển vườn ươm quy mô lớn, các chương trình trồng trọt phối hợp và các dịch vụ khuyến nông mạnh mẽ hơn để hỗ trợ nông dân trong những năm quan trọng trước mùa thu hoạch. Ông cũng nhận xét thêm rằng, dù các khoản đầu tư thương mại riêng lẻ có tác động tích cực, chúng sẽ không tạo ra tác động ở cấp quốc gia nếu không đi kèm với sự tham gia rộng rãi của các hộ tiểu điền. Theo Thompson, xu hướng giảm sản lượng nông nghiệp không phải là điều mới mẻ, ông lưu ý rằng khối lượng xuất khẩu đã giảm kể từ đầu thế kỷ. Ông cũng đặt câu hỏi về hiệu quả của các chương trình được tài trợ lâu năm, cho rằng nhiều năm hỗ trợ đã không mang lại những cải thiện đáng kể. Ông kết luận rằng việc tiếp tục thảo luận về các khuôn khổ và chiến lược chính sách, mà không có hành động cụ thể nào về phía sản xuất, sẽ không giải quyết được vấn đề cốt lõi của ngành. Ông Thompson cho rằng việc khôi phục năng suất thông qua hành động thiết thực, phối hợp ở cấp trang trại là con đường bền vững duy nhất để vực dậy ngành nông nghiệp PNG và tăng cường hiệu quả xuất khẩu của nước này.
