Trong bối cảnh kinh tế thế giới đầy biến động, vai trò của Trung Quốc – từng được xem là “đầu tàu” tăng trưởng toàn cầu - đang bị đặt dấu hỏi lớn.
Tăng trưởng chậm lại trong bối cảnh bất ổn
Theo ngân hàng thế giới, Trung Quốc đóng góp tới 25–30% mức tăng trưởng GDP thế giới. Tuy nhiên, bức tranh hiện tại cho thấy con tàu này đang chững lại rõ rệt, không chỉ vì các vấn đề nội tại mà còn do tác động từ xung đột địa chính trị và đặc biệt là cuộc cạnh tranh công nghệ, trong đó nổi bật là trí tuệ nhân tạo (AI) với Hoa Kỳ. Trung Quốc đang đặt cược lớn vào công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, để duy trì vai trò kinh tế. Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh với Hoa Kỳ trong lĩnh vực này ngày càng gay gắt. Các công ty Hoa Kỳ như OpenAI, Google và Microsoft đang dẫn đầu làn sóng AI toàn cầu, tạo ra lợi thế lớn về công nghệ và năng suất.
Trung Quốc đóng góp tới 25–30% mức tăng trưởng GDP thế giới
Các doanh nghiệp Trung Quốc cũng đẩy mạnh đầu tư với sự tham gia của các “ông lớn” như Baidu, Alibaba và Tencent. Chính phủ đặt mục tiêu trở thành quốc gia dẫn đầu về AI vào năm 2030. Tuy nhiên, các hạn chế từ Hoa Kỳ, đặc biệt trong việc xuất khẩu chip tiên tiến, đang tạo ra rào cản lớn. Theo McKinsey & Company, sự phân tách công nghệ có thể làm chậm đổi mới và tăng chi phí phát triển. Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, tăng trưởng GDP năm 2023 đạt 5,2%, nhưng các dự báo của Quỹ Tiền tệ quốc tế cho thấy mức tăng này có thể giảm xuống khoảng 4–4,6% trong những năm tới. Đây là mức tăng trưởng thấp nếu so với giai đoạn trước khi Trung Quốc thường xuyên duy trì tốc độ hai con số. Động lực nội địa cũng suy yếu khi lĩnh vực bất động sản từng chiếm tới 25–30% GDP, theo ước tính của Goldman Sachs. Quốc gia này vẫn chìm trong khủng hoảng, kéo theo niềm tin tiêu dùng giảm sút và đầu tư chững lại.
Xung đột toàn cầu làm gián đoạn chuỗi cung ứng
Chiến tranh Nga–Ukraine và xung đột Israel–Hamas đã làm gián đoạn thị trường năng lượng, khiến Trung Đông – tuyến vận tải quan trọng – trở nên bất ổn. Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu hơn 10 triệu thùng dầu/ngày, chịu tác động trực tiếp khi giá năng lượng tăng, làm chi phí sản xuất leo thang và gây áp lực lên nền kinh tế. Đồng thời, nhu cầu từ các đối tác lớn suy yếu, đặc biệt là EU do khủng hoảng năng lượng, kéo theo nhập khẩu giảm. Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tăng trưởng thương mại toàn cầu năm 2023 chỉ đạt 0,8%, phản ánh rõ sự chững lại kinh tế. Theo báo cáo của McKinsey & Company cho thấy, khoảng 15–20% doanh nghiệp thế giới đã hoặc đang cân nhắc chuyển một phần chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc, làm suy giảm vai trò trung tâm sản xuất của quốc gia này.
Dù vậy, Trung Quốc không hoàn toàn ở thế bị động. Trong bối cảnh phương Tây áp đặt trừng phạt lên Nga, Bắc Kinh đã tận dụng cơ hội để nhập khẩu năng lượng giá rẻ hơn từ Nga trong bối cảnh phương Tây áp đặt trừng phạt, tăng cường vai trò trong thương mại với các nước đang phát triển, đẩy mạnh quốc tế hóa đồng nhân dân tệ trong thanh toán quốc tế. Tuy nhiên, những lợi thế này chỉ mang tính cục bộ và chưa đủ để bù đắp cho áp lực tổng thể từ cả trong nước lẫn quốc tế. Hiện Trung Quốc vẫn chiếm khoảng 18% GDP toàn cầu theo Ngân hàng Thế giới, nhưng đóng góp vào tăng trưởng chung đã giảm đáng kể so với trước đây. Trong khi đó, các nền kinh tế khác như Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á đang nổi lên như những điểm sáng mới, hưởng lợi từ xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng và dòng vốn đầu tư dịch chuyển.
Hoàng Long, nguồn: https://nguoiquansat.vn/suc-ep-bua-vay-tu-phia-kinh-te-trung-quoc-doi-mat-nhieu-an-so-280707.html, ngày 21/3/2026 (TN trích dẫn)